سوال:

حکم شرعی استفاده از روغن الاغ را بیان نمایید؟

(لازم به ذکر است که روغن الاغ با بهترین مواد مسکن موجود در طبیعت، ترکیب و تهیه شده است، و در تهیه این محصول از اسانس مانتولا و روغن کامفر به کار رفته و یکی از بهترین درمان ها برای انواع دردهای عضلانی، سیاتیک، رماتیسم و آرتروز می باشد)

پاسخ:

الف) اگر الاغ ذبح شرعی شده باشد، استفاده از روغن و پماد آن برای تداوی جایز است؛

ب) اگر ذبح شرعی نشده است؛ یعنی مردار باشد، پس با شرایط ذیل تداوی با این روغن جایز می باشد:

۱- دکتر متخصص و مسلمان آن را به عنوان دارو تجویز کند؛ ۲- دارویی غیر از این برای تداوی، یافت نشود؛

ج) اگر چنانچه دکتر متخصص و متدیّنی برای شخصی پیشنهاد کرد که با استفاده از این دارو، مریضی شما زودتر خوب می شود و از طرفی، داروی دیگری نیز وجود نداشت، استفاده از این دارو، جایز می باشد.

دلایل و منابع:

۱) قال فی الرد: تحت قوله (ورده فی البدائع إلخ) … قال فی النهایه: وفی التهذیب یجوز للعلیل شرب البول والدم والمیته للتداوی إذا أخبره طبیب مسلم أن فیه شفاءه ولم یجد من المباح ما یقوم مقامه، وإن قال الطبیب یتعجل شفاؤک به فیه وجهان، وهل یجوز شرب العلیل من الخمر للتداوی فیه وجهان، وکذا ذکره الإمام التمرتاشی وکذا فی الذخیره وما قیل إن الاستشفاء بالحرام حرام غیر مجرى على إطلاقه وأن الاستشفاء بالحرام إنما لا یجوز إذا لم یعلم أن فیه شفاء أما إن علم ولیس له دواء غیره یجوز . رد المحتار علی الدر المختار، کتاب البیوع، باب المتفرقات، مطلب فی التداوی بالمحرّم، ۷/۵۰۸ ، ط: مکتبه رشیدیه، کویته – پاکستان.

۲) فی البدائع: واختلفوا فی طهاره اللحم والشحم ذکر الکرخی فقال کل حیوان یطهر بالدباغ یطهر جلده بالذکاه فهذا یدل على أنه یطهر لحمه وشحمه وسائر اجزائه لان الحیوان اسم لجمله الاجزاء وقال بعض مشایخنا ومشایخ بلخ ان کل حیوان یطهر جلده بالدباغ یطهر جلده بالذکاه فاما اللحم والشحم ونحوهما فلا یطهر والاول أقرب إلى الصواب لما مر ان النجاسه لمکان الدم المسفوح وقد زال بالذکاه. بدائع الصنائع فی ترتیب شرائع، کتاب الطهاره، فصل فیما یقع به التطهیر، ۱/۴۴۶، ط: دارالکتب العلمیه بیروت- لبنان.

۳) در فقه البیوع آمده: الکحول المسکره صارت تستعمل الیوم فی معظم الأدویه … هی ترجع إلی ثلاثه استعمالات: الأول للتّداوی … أما استعمالها للتداوی، فإنّ فتوی المتأخرین من الحنفیه علی أبی یوسف رحمه الله تعالی أنّ التداوی بالمحرّم یجوز إن عُرف أنّ فیه شفاء، و لم یُعرَف دوائً آخر و هذا الحکم عندهم یعمّ جمیع المحرّمات حتی الخمر … من المناسب هنا ذکر حکم الهلام و الجیلاتین و هی ماده سائله تستعمل فی الأدویه و بعض الأغذیه و تتخذ من جلود الحیوانات و عظامها، فإن کانت تلک الحیوانات مأکوله اللحم شرعاً، لا إشکال فیها. و لکن إن اتّخذ الهلام من البقر بدون ذکاه شرعیه کما هو الحال فی المرکبات الدوائیه و الغذائیه … فإن کان الجیلاتین اُخذ من عظامها، فإنّه طاهرٌ عند الحنفیه … أما الجیلاتین المتخذ من جلود الأنعام غیر المذبوحه، فقد ذهب بعض المعاصرین إلی أنّه حلال، لأنّ قِطعات الجلود تمرّ بعمل الکمیاوی تنقلب به ماهیتها، فتحِلّ و تطهر بالإستحاله علی قول الحنفیه. و إنّی شاهدت هذه العملیه بنفسی فی بعض المصانع، فلم یتضح لی أنّ هذه العملیه تکفی للإستحاله. لاشک أنّه تحدث فیه بعض التغیرات الکیمیاویه، و لکن لیست جمیع التغیرات الکیمیاویه تؤدّی إلی انقلاب الماهیه أو الإستحاله بدلیل أن التغیرات الکیمیاویه تحدث فی طبخ اللحم أیضاً، و لکن لایقال إن اللحم تنقلب ماهیته بالطبخ، و إلا جاز أکل جمیع المحرمات بعد الطبخ … و بما أنّ عظم حیوان غیر مذکی طاهر، أنّ جلده یطهر بالدباغ، فإنّ الجیلاتین المتخذ منهماطاهر، و یجوز استعماله فی غیر الأکل بإتفاق الحنفیه. أما استعماله فی الأکل، فالصحیح المفتی به عند الحنفیه، و لکن هناک قولٌ عند الحنفیه و الشافعیه فی جواز أکله. و یسوغ العمل به للتداوی بالکیبسولات المتخذه من الجیلاتین، بشرط أن لاتکون متخذه من جلد الخنزیر أو عظمه. أما فی غیر التداوی، فینبغی الاجتناب من أکله، ما لم تثبت استحالتها. فقه البیوع، المبحث الثالث فی أحکام المبیع و الثمن، الشرط الثانی کون المبیع متقوما، ۱/۲۹۲-۲۹۳-۳۰۵-۳۰۶-۳۰۷ ، ط: مکتبه معارف القرآن، دارالعلوم کراتشی – پاکستان.

۴) کذا فی جدید معاملات کی شرعی أحکام: کتاب الحظر و الإباحه، علاج و معالجه کابیان، ۳/۱۶۵-۱۶۶، ط: دار الإشاعت، کراچی – پاکستان.

۵) فتاوی منبع العلوم کوه ون: کتاب البیوع، ۸/۲۵۸٫