سوال:

شخصی می­گوید: اگر در تنگنا قرار بگیرم که ضامن کسی بشوم تا وام سودی بگیرد و هیچ راهی نداشته باشم وگرنه ناراحتی خانوادگی پیش می آید راه چاره چیست؟

جواب:

وام گیرنده و ضامن هر دو در گناه برابر هستند و مشمول لعنت قرار می­گیرند، باید دانست در جایی­که نارضایتی خالق و مخلوق جمع شوند رضایت خالق ترجیح داده می­شود.

دلایل:

قال فی روح المعانی: «وتعاونوا علی البر و التقوی… و لاتعاونوا علی الاثم والعدوان» ، فیعم النهی کل ما هو من مقوله الظلم و المعاصی ، و یندرج فیه النهی عن التعاون علی الاعتداء و الانتقام. و عن ابن عباس و ابی العالیه أنهما فسرا الاثم بترک ما امرهم به و ارتکاب ما نهاهم ، والعدوان بمجاوزه ما حده سبحانه لعباده فی دینهم و فرضه علیهم فی انفسهم. تفسیر روح المعانی للعلامه ابی الفضل شهاب الدین السید محمود الالوسی البغدادی المتوفی ۱۲۷هـ ، {سوره المائده:۲/۶} ، ۴/۶۸ ، ط : دارالفکر.

وفیه ایضا: «وإن جاهداک علی ان لاتشرک بی ما لیس لک به علم» ، ای و ان جاهداک الولدان علی ان تکفر بی کفرا لیس لک ، او الکفر الذی لیس لک بصحته او بحقیقته علم.  «فلاتطعهما» فی ذلک ، والمراد استمرار نفی العلم لا نفی استمراره فلایکون الاشراک الا تقلیدا … . تفسیر روح المعانی للعلامه ابی الفضل شهاب الدین السید محمود الالوسی البغدادی المتوفی ۱۲۷هـ {سوره لقمان: ۱۵/۲۱} ، ۱۱/۱۰۳ ، ط : دارالفکر.

و فی فتح الملهم: لعن رسول الله : آکل الربا و موکله و کاتبه و شاهدیه و قال هم سواء. ثم قال تحت قوله : «و موکله» یعنی الذی یودی الربا الی غیره فإثم عقد الربا و التعامل به سواء فی کل من الآخذ والمعطی ، ثم اخذ الربا اشد من الاعطاء ؛ لما فیه من التمتع بالحرام ، ولهذا جاز اعطاوه عند الضروره الشدیده … وقوله : «وکاتبه» لان کتابه الربا اعانه علیه ، ومن هنا ظهر ان التوظف فی البنوک الربویه لایجوز ؛ فان کان عمل الموظف فی البنک ما یعین علی الربا ، کالکتابه او الحساب ، فذلک حرام لوجهین : الاول : اعانه علی المعصیه ، والثانی : اخذ الاجره من المال الحرام ؛ فان معظم دخل البنوک حرام مستجلب بالربا ، و اما اذا کان العمل لا علاقه له بالربا فانه حرام للوجه الثانی فحسب ، فاذا وجد بنک معظم دخله حلال ، جاز فیه التوظف للنوع الثانی من الاعمال، والله اعلم. فتح الملهم بشرح صحیح مسلم ، تالیف : مفتی  محمد تقی عثمانی (مولد۱۳۶۲) ، کتاب المساقاه والمزارعه ، باب لعن آکل الربا و موکله … ۴/۳۸۸ ، ط : دارالقلم.

و فی الترمذی:  قال رسول الله : «السمع والطاعه علی المرء المسلم فیما أحب و کره ما لم یومر بمعصیه ، فإن امر بمعصیه فلا سمع علیه و لا طاعه». جامع الترمذی للامام الحافظ أبی عیسی محمد بن عیسی بن سوره الترمذی (۲۰۹ ه – ۲۷۹ ه) ، باب ما جاء لا طاعه لمخلوق فی معصیه الخالق ، ۳/ ۵۲۰ ، ط : مکتبه البشری.

و فی المصنف لأبی شیبه: قال رسول الله : «لا طاعه لمخلوق فی معصیه الخالق». المصنف لابن أبی شیبه ، للامام الحافظ ابی بکر عبدالله بن محمد بن ابراهیم ابن ابی شیبه ، (۱۵۹ ه – ۲۳۵ ه) ، کتاب السیر ، باب فی الامام السریه یأمرهم بالمعصیه، من قال لا طاعه له ، ۱۸/۲۴۷ ، ط : اداره القرآن و العلوم الاسلامیه.

و فی الجوهره: تحت قوله: باب الربا ، و قال ابن مسعود : آکل الربا و موکله و کاتبه و شاهده إذا علموا به ملعونون علی لسان محمد> الی یوم القیامه ، کذا فی النهایه. الجوهره النیره لأبی بکر بن علی بن محمد الحداد الزبیدی (۸۰۰ ه) ، کتاب البیوع ، باب الربا (۳۳۵) ط : البشری.

«پایان»