سوال

آیا تبریک گفتن روز معلم، مادر، پدر و جشن تولد درست است یا خیر؟

جواب

باید دانست که گرفتن جشن، در ایام به‌خصوصی مثل روز تولد، سالگرد ازدواج، روز پدر، مادر و… ثبوت شرعی ندارد و از آن حضرت، صلی‌الله‌وعلیه‌وسلم، و صحابه، رضی الله عنهم، و خوبان امت ثابت نیست.

(کتاب الفتاوی ۶/۲۸۵)

در زمان خلافت حضرت عمر فاروق، رضی‌الله‌عنه، چند نفر از علمای یهود در خدمت حضرت فاروق اعظم، رضی‌الله‌عنه، حاضر شده و عرض کردند که در قرآن شما یک چنین آیه‌ای هست که اگر بر یهود نازل می‌شد، روز نزول آن را جشن و عید می‌گرفتند. حضرت فاروق اعظم، رضی‌الله‌عنه، سوال کرد که آن کدام آیه است آنان همین آیه «الیوم اکملت لکم دینکم» را خواندند. حضرت فاروق اعظم، رضی‌الله‌عنه، در پاسخ به آنان فرمود: «ما می‌دانیم که این آیه در چه مقام و چه روزی نازل شده است.» منظورشان ‌نزول روز عرفه و جمعه بود. اشاره به این موضوع بود که آن روز دو عید در بر دارد یکی عرفه دوم جمعه. در پاسخ فوق، حضرت فاروق اعظم، رضی‌الله‌عنه، به یک اصل اسلامی که نشانهٔ امتیاز اسلام است اشاره فرمود و آن این که اسلام به جای برگزارکردن جشن‌های روزهای تاریخی تولد یا وفات شخصیت‌ها یا آزادی کشوری که در میان مردم جهان رواج یافته و مرادف با اشخاص پرستی است؛ اصول برای یادگیری اهداف و مقاصد خاصی که در رشد جامعهٔ اسلامی موثر باشد به‌جا گذاشته است.

خلاصه مطلب این که از پاسخ فاروق اعظم چنین نتیجه گرفته می‌شود که مسلمانان نباید مانند یهود و نصارا و همانند دورهٔ جاهلیت واقعه‌های تاریخی را جشن بگیرند. اما متاسفانه جاهلیت جدید سبب شده تا فرهنگ غلط بعضی از کشورها یا مذاهب مانند جشن گرفتن روز تولد حضرت عیسی، علیه‌السلام، توسط مسیحیان، بعضی از مسلمانان روز تولد پیامبر اکرم صلی‌الله‌علیه وسلم را عید قرار می‌دهند و به چراغانی‌کردن و شمع‌افروزی و تظاهرات خیابانی و امثالهم بپردازند.

چنین عملی در روش صحابه کرام و تابعین و اسلاف اصلا یافت نمی‌شود.در حقیقت جشن‌گرفتن چنین سالروزها وامثالهم در بین اقوامی رواج دارد که از حیث افراد عالی و شجاع که دارای کارنامه‌های جالبی باشد فقیر بوده و ناچارا عملکرد‌های افراد انگشت شماری را افتخارات ملی و یادگاری‌های تاریخی به حساب می‌آورند.

اگر رسم بزرگداشت سالروزها در تاریخ اسلام رواج یابد، باید روزهای تولد، وفات و سایر وقایع مهم و تاریخی یکصد و بیست و چهار هزار پیامبر جشن گرفته شود که درچنین صورتی هیچ روزی از ایام سال خالی از روزهای سالگرد و تاریخی نخواهد بود و دائما باید در این جشن‌ها غرق باشیم.

چنانچه زندگی نبی اکرم، صلی‌الله‌علیه‌وسلم، را بررسی کنیم از روز تولد تا زمان رحلت کلیهٔ کارهایی که انجام داده نزول آیات قرآن، هجرت، وقوع جنگها، غزوه بدر، احد، خندق، فتح مکه، حنین، تبوک، هم‌چنین هزاران معجزه‌اش و به عبارت دیگر هر روز و هر ساعت رسول اکرم دارای یادگاری است.

آیا مسلمانان باید آن‌ها را جشن بگیرند؟ علاوه بر پیامبر یکصد و پنجاه هزار صحابه که هر یک الگویی از رسول خدا هستند سزاوار جشن نمی‌باشند؟ بعد علما و مشایخ قرار دارند هرکدام شایسته چنین یادبودی می‌باشند، و سرانجام به هزاران انسان خواهد رسید، بنابراین اگر چنین مراسمی در حق کسانی برگزار شود، آیا بی‌انصافی نیست که حق بقیه نادیده گرفته شود؟ اگر برای همه افراد و روزهای تاریخی آن‌ها مراسمی در نظر گرفته شود نه تنها تمام ایام بلکه در هر ساعت چندین جشن باید برگزار گردد. بدین جهت است که رسول اکرم، صلی‌الله‌علیه‌وسلم، و صحابه ایشان چنین روشی را از رسوم جاهلیت به شمار آورده و از نظر، دور نگه داشته‌اند.

(معارف القرآن ۴/۲۸۳)

پایان