سوال:

از  دیر  زمان  چندین  نماز  از  شخصی  فوت  شده،  حال  آیا  می‌تواند  بعد  از  نماز  عصر  قضائی  بجای  آورد  یا  خیر؟

پاسخ:

بله  می‌تواند  بعد  از  عصر  تا  زمانی‌ که  رنگ  خورشید  تغیر  نکـرده  است‌،  فوائت  را  قضاء  بیاورد،  فقط  نوافل  را  نمی‌تواند  بخواند.

و  فی الدر:

« ( لَا ) یُکْرَهُ ( قَضَاءُ فَائِتَهٍ وَ ) لَوْ وِتْرًا أَوْ ( سَجْدَهَ تِلَاوَهٍ وَصَلَاهَ جِنَازَهٍ وَکَذَا ) الْحُکْمُ مِنْ کَرَاهَهِ نَفْلٍ وَوَاجِبٍ لِغَیْرِهِ لَا فَرْضٍ وَوَاجِبٍ لِعَیْنِهِ ( بَعْدَ طُلُوعِ فَجْرٍ سِوَى سُنَّتِهِ ) لِشَغْلِ الْوَقْتِ بِهِ ».

و فی الرد:

« ( قَوْلُهُ : لِشَغْلِ الْوَقْتِ بِهِ ) أَیْ بِالْفَجْرِ أَیْ بِصَلَاتِهِ ، فَفِی الْعِبَارَهِ اسْتِخْدَامٌ ط أَیْ لِأَنَّ الْمُرَادَ بِالْفَجْرِ الزَّمَنُ لَا الصَّلَاهُ ، ثُمَّ هَذَا عِلَّهٌ لِقَوْلِهِ وَکُرِهَ .وَفِیهِ جَوَابٌ عَمَّا أُورِدَ مِنْ أَنَّ قَوْلَهُ صَلَّى اللَّهُ عَلَیْهِ وَسَلَّمَ ” { لَا صَلَاهَ بَعْدَ الْعَصْرِ حَتَّى تَغْرُبَ الشَّمْسُ ، وَلَا صَلَاهَ بَعْدَ الْفَجْرِ حَتَّى تَطْلُعَ الشَّمْسُ } ” رَوَاهُ الشَّیْخَانِ یَعُمُّ النَّفَلَ وَغَیْرَهُ : وَجَوَابُهُ أَنَّ النَّهْیَ هُنَا لَا لِنُقْصَانٍ فِی الْوَقْتِ بَلْ لِیَصِیرَ الْوَقْتُ کَالْمَشْغُولِ بِالْفَرْضِ فَلَمْ یَجُزْ النَّفَلُ ، وَلَا مَا أُلْحِقَ بِهِ مِمَّا ثَبَتَ وُجُوبُهُ بِعَارِضٍ بَعْدَ مَا کَانَ نَفْلًا دُونَ الْفَرَائِضِ .وَمَا فِی مَعْنَاهَا ، بِخِلَافِ النَّهْیِ عَنْ الْأَوْقَاتِ الثَّلَاثَهِ فَإِنَّهُ لِمَعْنًى فِی الْوَقْتِ وَهُوَ کَوْنُهُ مَنْسُوبًا لِلشَّیْطَانِ فَیُؤَثِّرُ فِی الْفَرَائِضِ وَالنَّوَافِلِ ، وَتَمَامُهُ فِی شُرُوعِ الْهِدَایَهِ». (رد المحتار: ۱/۲۷۶ ط کویته و اللفظ له. الهدایه: ۱/۴۲ ط بیروت. الهندیه: ۱/۵۳٫ الفقه الاسلامی: ۲/۱۴۴)