سوال:

پدر  دو  دختر  صغیره‌،  شخصی  را  بنام  حاجی  احمد  در  حضور  چند  نفر  شاهد  وکالت  نکاح  می‌دهد  و کسی  دیگر  به  اسـم  حاجی  محمد  به  وکالت  از  طرف  دو  پسرش‌،  دو  دختر  صغیره  مذکوره  را  به  نکاح  آنان  در  می‌آورد،  اما  هـنگام  ایجاب  و  قبول  نام  دختران  را  با  ذکر  نام  و  هویت‌کامل  بـرای  فرزنداش  تعیین  نمی‌کند،  حال  این  عقد  منعقد  شده  است  یا  خیر؟

پاسخ:

بهنگام  ایجاب  و  قبول  نام  بردن  ناکح  و  منکوحه  لازم  است‌که  باید  اسم  آنها  واسم  پدرشان  و  فامیلشان‌گرفته  شود  تا  برای  شاهدان  عقد  نکاح‌،  منکوحه  معلوم  و  مـشخص‌ گردد؛  زیرا  منکوحه  نباید  مجهول  باشد.  و  این  معلوم‌کـردن  و  مشخص  شدن  برای  شاهدان  به  دو  صورت  انجام  می‌گیرد.

اول‌:  هنگام  ایجاب  و  قبول  نام  شخص  و  نام  پدرگرفته  شود.

دوم‌:  قبلا  در  جلـسه‌ای  دیگر  برای  آنان  مشخص  کرده  شوند و  یا قرینه‌ای  باشدکه  شاهدان  بدانندکه  منکوحه  فلاته  دوشیزه‌،  و  ناکح  فلان  آقا  است‌.  با  این  دو  صورت  فوق  نکاح  منعقد  می شـود.  اما  اگـر  قبل  از  این  برای  شاهدان  و  حاجی  احمد  و  حاجی  محمد  مشخص  نبوده‌که  فلان  دختر  برای  فلان  پسر،  و  دختر  دیگر  برای  پسر  دیگر  باشد  در  اینصورت  نکاح  منعقد  نگشته  است‌.

قال  العلامه  الشامی  تحت  قول  الدر:

« ولا المنکوحه مجهوله) فلو زوج بنته منه وله بنتان لا یصح إلا إذا کانت إحداهما متزوجه، فینصرف إلى الفارغه کما فی «البزَّازیه نهر… وإطْلاق قوله «لا یصح» دال على عدم الصِّحَّه، ولو جرت مقدمات الخُطْبه على واحده منهما بعینها لتتمیز المنکوحه عند الشُّهود فإنه لا بد منه. رملی.

قلت: وظاهره أنَّها لو جرت المقدمات على معینه وتمیزت عند الشُّهود أیضاً یصح العقد، وهی واقعه الفَتْوى، لأنَّ المَقْصودَ نفی الجهاله، وذلک حاصل بتعینها عند العاقدین والشُّهود وإن لم یصرَّح باسْمها، کما إذا کانت إحداهما متزوجه‌»‌.(رد المحتار:۲/۲۹۰ط کویته. کذا فی امداد الفتاوی للشیخ التهانوی:۲/۱۹۱)